Category Archives: Geschiedenis

De ontstaansgeschiedenis van Nalahia

Nalahia is een van de zeven dorpen op het eiland Nusalaut. Een kustdorp dat tijdens het Portugees koloniaal bewind door de plaatselijke bevolking, de Alfoeren, is gesticht.

Met Amet en Akon behoort Nalahia tot de drie dorpen die het bovenste gedeelte van het eiland Nusalaut bewonen, de dorpen Sila, Leinitu Titawaai en Abubu tot behoren tot het onderste gedeelte. Tesamen vormen deze zeven dorpen een hecht verbond.

De verdeling van het eiland

Er wordt verteld dat ten tijde van het Hoa Moal -rijk, West – Ceram uiteen viel en Alfoerse edelen clans hebben gevormd en de eilanden Haruku, Saparua en Nusalaut hebben bezet.

Zoals in de zeven dorpen van Nusalaut, wordt ook in Nalahia van generatie tot generatie verteld, dat de vroegere bewoners (de Alfoeren), hun eerste bewoning in de Pusat Pulau ( Navel van het Eiland ) hadden. Deze plek wordt nog steeds als heilige plaats beschouwd. Toen deze plaats overbevolkt raakte hebben de Alfoeren deze plek verlaten om het gehele eiland Nusalaut te bewonen.

De verdeling van het eiland in de verschillende dorpen heeft waarschijnlijk ook plaatsgevonden bij Pusat Pulau. Deze verdeling is opgetekend in een Kapata.

Negeri lama (oude dorpen)

Voordat uiteindelijk Nalahia wordt gesticht, onder leiding van Upu latu Berhitu en de Kapitan Simaela drie verschillende negeri lama, oftewel oude dorpen bewoond. Het eerste dorp na Titanail was Hulo. Van Hulo werd verteld dat het Alfoerse dorp”betekende en dat men haar doden begroef op een plaats die Amaretokeha werd genoemd.

Helaas zijn de aanwijzingen van vroegere bewoning omtrent dit dorp niet meer te vinden. Wel staat er op de plaats waar Hulo heeft gestaan als punt van herkenning: een eeuwenoude boom.

Het tweede dorp was Amano, hetgeen betekent vroegere dorp. Amano ligt in een-L – vorm op een verhoging, dat ongeveer 40m bij 25m hoog is. Op bepaalde plekken vindt men tegen de zijkanten opeengestapelde stenen ter versterking van de wallen. Hierdoor, gelegen met de lange zijde aan een meer den 70m diepe ravijn, lijkt dit dorp op een vesting. Binnen in Amano is een grafgedeelte gevestigd met de naam: Hau Majateo. Het derde en laatste negeri lama is Amahau. Ook dit dorp, omgeven en gevestigd inde rotsen heeft de aanblik van een vesting. Amahau betekent letterlijk en figuurlijk: Dorp in de rotsen. Ook hierin vindt men een grafgedeelte met de naam Ria Koeno. Een oud verhaal is aan deze plaats verbonden, en wel het volgende: Toen Amahau werd verlaten om het nieuwe dorp Nalahia te gaan bewonen, groeide er in de Baleo van Amahau een palmboom, waarvan meestal de inlandse drank sageru getrokken werd. Deze boom die normaal meer den 10m hoog groeit, kwam niet verder dan de hoogte van 1 meter. Tot op heden staat deze palmboom in de Baleo van Amahau. Teruggeteld vanaf nu, is deze boom bijna vier eeuwen oud. Het contact met de Portugezen heeft tijdens Amahau plaatsgevonden en kwam de kerstening van de bevolking op gang. Er werden toen al in de Baleo misdiensten gehouden.
Drie pijlen

Tijdens het kolonisatieproces moest er op last van de Portugezen aan de kust een nieuw dorp gesticht worden. Echter voordat het nieuwe dorp werd gesticht, zou deze plek worden uitgekozen door het afschieten van een pijl vanaf Amahau. Op de plek waar deze pijl neerkwam, zou het nieuwe dorp worden gesticht.

Tot drie keer toe school Upu Latu Berhitu een pijl. De eerste pijl kwam op een plek terecht die Kamal werd genoemd, doch deze plek kon niet de goedkeuring krijgen. Het lag strategisch gezien te dicht aan de kust. Plaats van handeling is de omgeving van de tegenwoordige aanlegsteiger. De tweede pijl kwam neer op een stukje strand dat vroeger Lesi Puti heette, aan de voet van de Sasa Riol. Ook deze plek werd volledig afgekeurd, omdat men teveel rekening moest houden met de getijden van de zee.De derde en laatste pijl kwam op een plek neer die toen Amatetu werd genoemd. Rondom deze plek werd Nalahia gesticht. Later is de kerk van Nalahia op deze plaats gebouwd. Amatetu betekent Ama of Aman = dorp. Tetu = marketing. In de volksmond zegt men,: ” Het dorp wordt hier gesticht “. Nalahia betekent letterlijk: Let goed op, ga er heen en kijk! Hetgeen te maken heeft met de drie pijlen.

Het gedicht Lahirnja Negri Nalahia verteld het verhaal van de geboorte van het dorp Nalahia.